Đầu tiên là kinh nghiệm, kinh nghiệm có từ khi có con người rồi chúng ta thừa kế; kinh nghiệm đó nảy sinh ra kiến thức được tích chứa trong tâm trí; từ kiến thức mà có ký ức, rồi từ ký ức suy nghĩ phát sinh. Từ ý nghĩ ta đưa vào hành động. Rồi từ hành động, ta tiếp thu học hỏi thêm kinh nghiệm. Do đó tâm trí vận hành theo chu trình vòng tròn như sau: kinh nghiệm - kiến thức - ký ức - suy nghĩ - ý nghĩ - hành động; từ hành động này học hỏi thêm và lặp lại. Tâm trí ta bị lập trình, bị qui định trong cách thế đó.

LẬP TRÌNH PHÓNG CHIẾU ẢO ẢNH CỦA TÂM TRÍ ?

Suy nghĩ là gì? - Ý nghĩ hay tư tưởng là một đáp ứng, một phản ứng phát sinh từ ký ức. Nếu không có ký ức ta không thể suy nghĩ. Ký ức được tích luỹ trong nhiều tầng nhiều lớp của tâm trí gọi là tri kiến thức - kết quả của việc thu thập các thông tin cũng như các kinh nghiệm trong hiện sinh của bản thân và của nhiều nguồn khác.

Đầu tiên là kinh nghiệm, kinh nghiệm có từ khi có con người rồi chúng ta thừa kế; kinh nghiệm đó nảy sinh ra kiến thức được tích chứa trong tâm trí; từ kiến thức mà có ký ức, rồi từ ký ức suy nghĩ phát sinh. Từ ý nghĩ ta đưa vào hành động. Rồi từ hành động, ta tiếp thu học hỏi thêm kinh nghiệm. Do đó tâm trí vận hành theo chu trình vòng tròn như sau: kinh nghiệm - kiến thức - ký ức - suy nghĩ - ý nghĩ - hành động; từ hành động này học hỏi thêm và lặp lại. Tâm trí ta bị lập trình, bị qui định trong cách thế đó.

Chẳng hạn, ta luôn luôn hành động như thế này: nhớ lại nỗi khổ đau, phiền muộn đã qua; để tránh đau khổ trong tương lai, ta không làm điều gì tương tự sẽ tạo khổ lại, như thế kiến thức hình thành và lặp lại...; hoan lạc, vui thú về cảm giác, về cảm xúc nào đó hay bất kỳ cái gì khác cũng theo chu trình tương tự. Đó là phương cách vận hành của tâm trí, của ý nghĩ,... phản ứng theo khuôn mẫu ước định mà lặp đi lặp lại như thế.

Chỉ khi nào ta nhìn thấy, ta lắng nghe, ta cảm nhận… một cái gì đó mà không có bất kỳ ý niệm, không có bất kỳ sự hồi tưởng bởi hình ảnh nào của ký ức, ta mới có khả năng tiếp xúc trực tiếp trọn vẹn với bất kỳ các sự việc của thực tại trong cuộc sống. Nếu thấu hiểu rõ điều này, trong quan sát kỹ chúng ta sẽ nhận ra, rằng mọi mối quan hệ của ta thực sự đều là tưởng tượng - tức là dựa trên một hình ảnh được tạo lập bởi ý nghĩ. Nếu tôi có một hình ảnh nào đó về bạn trong tôi và bạn có một hình ảnh nào đó về tôi trong bạn, tự nhiên là ta sẽ không thấy nhau đúng y như ta thực sự là. Những gì ta thấy, ta cảm nhận đều là qua trung gian của những ảo ảnh mà tâm trí tự phóng chiếu đã lập thành với nhau, ngăn chúng ta tiếp xúc thực tại một cách trung thực, vì thế mà các mối quan hệ của ta đều sai lầm.

(Từ: “Con đường Thiền”)