❤️ Cách Quan Sát Tâm Sân
🌞 Thầy Viên Minh chia sẻ:
- Thực ra khi con quan sát tâm sân thì tâm sân đã diệt rồi, lúc đó chỉ còn lại những trạng thái thân biểu hiện khi tâm sân sinh khởi, nhưng sự sinh diệt của thân vật lý chậm hơn sự sinh diêt của tâm nhiều lần nên mặc dù tâm sân đã diệt mà trạng thái thân tương ưng vẫn còn đang tiếp diễn và nguội dần để trở về trạng thái quân bình tự nhiên.
Ví dụ:
🍀🍀❓Câu hỏi:
- VD: Thấy một người đi ngang qua cửa, mình nhìn thấy họ từ khi bắt đầu đến cho đến khi kết thúc. Quan sát tâm cũng như vậy phải không Thầy, ví dụ quan sát tâm sân, thấy sinh diệt của tâm sân. Con cảm ơn Thầy.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Phải. Đơn giản chỉ vậy thôi, không cần thêm bớt gì cả.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Khi mình để cho tâm sân của mình cứ bộc phát để quan sát mà không kềm nén thì tâm sân ấy lại quá dữ dội, kinh khủng và để lại hậu quả khó lường. Như vậy, thật ra để cho các tâm cứ thế sanh khởi để quan sát là nên hay không nên?
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Nếu con thật sự quan sát tâm sân thì nó sẽ lắng dịu xuống ngay và chỉ còn những hoạt động hậu tâm sân của thân như tim đập mạnh, người nóng lên... chứ thực ra không còn tâm sân nữa. Có thể là con chưa quan sát đúng nên tâm sân mới gia tăng như vậy.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Thưa thầy! Tối nay tâm con lại "nổi sân" một phen dữ dội. Nhưng khi đó con phát hiện ra ngay. Con ngồi lặng yên "chiêm ngưỡng xem nó thế nào". Con thấy tâm phản kháng mạnh lắm. Con thấy rất nhiều thớ cơ trên người tự gồng lên từ lúc nào. Khi đó, ngay nơi thân con rất bứt rứt, khó chịu và thọ khổ. Con buông lỏng toàn thân và tiếp tục quan sát nữa thì lại thấy, khi đó "tâm sân" ở trạng thái "bơ vơ không nơi nương tựa" và yếu dần rồi hết. Cùng lúc tâm lắng dịu, các thớ cơ trên người con cũng buông ra như vừa tập một bài thể dục. Hơi thở từ dồn dập trở về bình thường. - Vậy thưa thầy, con vẫn băn khoăn rằng sự quan sát đó đã đúng với pháp thầy hướng dẫn chưa ạ?
- Và phải chăng Thọ trong Thân-Thọ-Tâm-Pháp là thọ ngay nơi thân ạ?
- Nếu như từng tâm thô và vi tế được phát hiện và quan sát từ đầu đến cuối, thì có được gọi là "minh bạch" chưa ạ?
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Con quan sát như vậy là đã đúng. Thực ra khi con quan sát tâm sân thì tâm sân đã diệt rồi, lúc đó chỉ còn lại những trạng thái thân biểu hiện khi tâm sân sinh khởi, nhưng sự sinh diệt của thân vật lý chậm hơn sự sinh diêt của tâm nhiều lần nên mặc dù tâm sân đã diệt mà trạng thái thân tương ưng vẫn còn đang tiếp diễn và nguội dần để trở về trạng thái quân bình tự nhiên. Vì vậy, chỉ cần thận trọng chú tâm quan sát thì pháp hữu vi của thân tâm tự diệt, không cần phản ứng hay cố gắng tạo tác một cách hữu vi hữu ngã để xử lý. Càng lăng xăng giải quyết thì chỉ càng kéo dài thêm trạng thái sân của thân tâm mà thôi.
- Nhớ là có 2 sự minh bạch: Một là thái độ tâm minh bạch, nghĩa là tâm rỗng lặng trong sáng. Hai là đối tượng minh bạch, tức là pháp như thị, không bị khái niệm, tư tưởng hay quan niệm bóp méo, chứ không cần phải rõ ràng theo hiểu biết của kiến thức.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Con hay bị đau nửa đầu, mỗi lần như vậy đau 1,2 ngày liên tục, con chỉ biết nhắc mình không phản ứng không kháng cự nhưng đau lâu quá, con thiếu kham nhẫn rồi cũng tìm cách này cách nọ xoa dầu xoa đầu, v.v... Lúc cảm thấy bất lực con buông xuôi nhưng tinh thần con cũng như tuyệt vọng con không quan sát nỗi cơn đau nữa ạ.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Con vẫn hiểu sai nữa rồi. Đau thì biết đau, xoa dầu biết xoa dầu, xoa đầu biết xoa đầu, chịu được thấy chịu được, chịu không được thấy chịu không được, tâm sân thấy tâm sân , tâm không sân thấy tâm không sân, bất lực thấy bất lực, tuyệt vọng thấy tuyệt vọng, buông xuôi thấy buông xuôi... tất cả đều là vô thường, khổ, vô ngã sao con lại cố phấn đấu làm gì để phải tuyệt vọng? Con không thấy đó là nỗ lực của bản ngã sao?
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Thưa thầy sự kỳ diệu của tu tập không phải là học hết các lời Phật dạy hay thầy dạy mà là học để thấy ra, sau đó căn cứ vào lời thầy dạy để biết mình tu đến đâu rồi và không đi lạc hướng, phải không ạ?
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Con thấy rất đúng. Phật dạy hoặc thầy giảng là một chuyện mà phải tự mình trải nghiệm để thấy ra Sự Thật mới đúng. Hồi mới tu thầy hiểu Kinh Điển theo một lối mòn vạch sẵn thì chẳng thấy gì cả, về sau tự mình khám phá Sự Thật qua trải nghiệm, chiêm nghiêm, lắng nghe, học hỏi pháp ngay trong đời sống chính mình mà thấy ra, lúc đó đọc lại Kinh Điển mới thực sự thấu hiểu, thì ra lời Phật dạy thật tuyệt vời!
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Khi nói tâm từ bi hỷ xả thì từ là không sân, bi là không oán hại, hỷ là không ganh tỵ đố kỵ, xả là không chấp giữ chuyện đã xảy ra. Vậy khi tâm sân nhưng chánh niệm trên cái sân đó thì có được xem là tâm từ không ạ? Tương tự chánh niệm trên tâm muốn hại, trên tâm ganh tỵ đố kỵ, tâm cố chấp... thì có được xem là bi, hỷ và xả không?
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Tất nhiên khi chánh niệm tỉnh giác trên sân, hại, ganh tỵ, chấp thủ là tâm đã có trí tuệ và từ bi hỷ xả rồi.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Con xin thầy chỉ cho con phương pháp để con nhận diện và chế ngự được cơn nóng giận, không để xảy ra hành động vô minh gây thêm đau khổ cho tâm mình và cho người khác.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Cần kiên nhẫn mới được, tu đâu phải một sớm một chiều. Phật cũng phải trải qua vô lượng kiếp đó con.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Thưa Thầy có phải con cứ tiếp tục thấy ra cái gì làm còn phiền não, cái gì dẫn đến chấm dất phiền não, phải không Thầy? Vì đây là bài học của con cần phải học ra và sau này sẽ còn nhiều bài học khác, và mình cứ tiếp tục thấy ra Khổ, Tập, Diệt, Đạo của pháp đó phải không Thấy.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Thực ra tất cả những điều xảy ra đó đều là duyên sinh. Thấy được duyên sinh và thấy rõ khổ và nguyên nhân của khổ là được, vì tất cả dù thuận hay nghịch đều là bài học giác ngộ.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Thưa Thầy, con nhận thấy khi mới bắt đầu học hỏi giáo pháp được ít nhiều, đa phần người ta hay tăng trưởng tâm sân , tâm ngã mạn; giảm thiểu lòng từ, thiếu thái độ tự nhiên vô tâm... Có phải chỉ khi đã thấu hiểu đạo đầy đủ và trọn vẹn mới có được tâm từ thực sự?
Xin Thầy từ bi dạy cho chúng con cách tránh được hậu quả xấu này khi mới bắt đầu học hỏi giáo pháp.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Không phải ai bắt đầu học giáo pháp cũng như vậy, có người bắt đầu học giáo pháp là ngộ được liền. Chỉ những người học qua lý trí, góp nhặt kiến thức làm giàu cho bản ngã mới như vậy thôi. Do đó nên học đạo y cứ trên sự thật.
🍀🍀❓Câu hỏi:
- Thầy ơi, con đang thấy con khổ, trọn vẹn với cái khổ, học bài học về cái khổ. Con khổ vì mẹ ạ. Đôi lúc con nghĩ hay con cứ xem giữa mẹ với mình chỉ là sự tương giao trong kiếp này chứ không phải là mối quan hệ mẹ con cho nhẹ lòng dù con biết đó là tâm sân . Mong thầy chỉ dạy cho con!
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Không nên nghĩ gì cả. Chỉ nên sáng suốt biết rõ chính mình. Quan trọng là thấy rõ thái độ, cảm giác, cảm xúc và biểu hiện của mình trước hoàn cảnh như thế nào, không nên để hoàn cảnh chi phối nhận thức và hành vi của con.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Anh trai và chị dâu con sống chưa tốt, làm ba mẹ con phiền lòng, con không nỡ để anh chị cứ làm khổ ba mẹ nhiều như thế, con đã sân lên để mắng anh chị, nhưng mục đích sân của con là để anh chị nhận ra cái sai và sống tốt hơn, mặc dù con thấy rõ đó là sân. Như vậy cho con hỏi con sân vậy là đúng hay sai ạ?
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Khi biết rõ thân tâm thì sân mà biết sân để giúp người khác thức tỉnh cũng tốt. Đôi lúc đức Phật cũng la mắng đệ tử như nói “này kẻ ngu kia” chẳng hạn nhưng vẫn hoàn toàn vô ngã vị tha.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
- Con gặp vấn đề này, con không biết phải nhận thức và hành xử như thế nào cho phù hợp vì những lúc con tiếp xúc với những mùi, mùi hôi như trong nhà vệ sinh hay mùi thuốc lá và mùi thơm quá nồng nặc của nước xả,... Có những lúc con cố gắng tác ý để tâm không sân và khó chịu như mùi chỉ là mùi, có người chịu được sao mình không chịu được để tâm thư giãn nhưng thời gian kéo dài quá lâu và mặt khác con lại nghĩ những mùi này độc hại, hoá chất rồi khói thuốc, mùi bài tiết,... những lúc đó bỏ đi thì không được và ở lại thì tâm càng khó chịu khó thở thân tâm đều bị ảnh hưởng ức chế. Kính xin sư ông cho con lời hướng dẫn thực tập như thế nào và hành xử như thế nào ạ.
🌞🌼 Thầy trả lời:
- Con có cảm giác khó chịu chỉ mới là thọ khổ và nhiều lắm là thêm thọ ưu chưa phải là tâm sân . Khi khó chịu vì dị ứng mùi thì tránh đi chỗ khác, dại gì mà đứng chịu trận để rồi tâm dễ sinh sân. Tránh né cũng là một cách tu đâu có gì sai. Đức Phật dạy: “Có những lậu hoặc do tránh né được đoạn trừ” mà con. Tránh né thú dữ, tránh né người ác, tránh né nắng nóng, tránh né mưa bão, tránh né mùi hôi v.v... không sai mà còn ngăn ngừa được tâm sân nữa.
🍀🍀❓ Câu hỏi:
Khoảng 2 tuần gần đây con nhận thấy thân tâm con khởi sân với cường độ mạnh. Ban đầu thì cơn sân thường khởi lên len lén, nhẹ nhẹ như là một sự khó chịu, khó thở rồi qua. Trong ngày gặp chuyện bất như ý, nó khởi lên mạnh hơn rồi từ từ biến mất trong sự chú tâm quan sát. Nhưng con biết nó không tan biến hoàn toàn, nó vẫn còn những xung động tiềm ẩn. Có khi con buông xả tự nhiên được, có khi con phải dùng sự chú ý quan sát nó. Cứ vậy tâm cứ nắng mưa thất thường. Mỗi khi nhận thấy sân, con đánh dấu màu cam trên tờ giấy trắng. Mới qua 2 tuần mà tờ giấy từ trắng thành tờ giấy cam luôn rồi. Có 2 lần một mình không xúc chạm với việc gì, cơn sân khởi rất mạnh như lửa bùng lên, không vì lý do gì rõ ràng. Một lần con khóc cho nhẹ lòng, lần sau không khóc được con chỉ ngồi im quan sát nó. Con không thấy ra cụ thể là do bức xúc hay phức cảm gì, chỉ biết nó có đó và đang lén bộc phát. Con tự nghĩ sao mình tu mà tâm dễ trào lên những cảm xúc buồn giận, sân si vô cớ như vậy.
Thưa thầy, con nên làm gì để bình ổn định tĩnh hơn? Có khi nào với cách quan sát hiện tại con đang nuôi dưỡng tâm sân này không? Tại sao trong con tâm sân lại mạnh mẽ đến như vậy?
🌞🌼 Thầy trả lời:
Con vấp phải những sai lầm sau đây:
- Quan sát tâm sân bằng tâm muốn huỷ diệt nó tức bằng một tâm sân khác.
- Tâm sân đang giúp con phát huy trí tuệ thấy biết rõ hơn sự sinh diệt, vị ngọt và sự nguy hại cả một pháp.
- Lẽ ra qua sân con thấy được tướng vô thường, khổ, vô ngã nhưng con lại muốn tâm được thường, lạc, ngã... như vậy hết sân lại đến tham.
🍀🍀🍀
Lưu ý: một số câu hỏi khác tương tự nên ẩn câu hỏi, chỉ hiện câu trả lời của Thầy:
🌸🌸🌸
- Tâm muốn cảm giác khó chịu mau hết là tâm sân của bản ngã. Tánh biết thì chỉ biết sân đang là, sân sinh thấy sân sinh, sân diệt thấy sân diệt, sân sinh lại thấy sân sinh lại, không sinh lại thấy không sinh lại thôi, vì nó là pháp duyên khởi, không phải ta, của ta hay tự ngã của ta.
🌸🌸🌸
- VD: khi sân, thuận theo sự diễn biến của tâm sân mà thấy rõ "tánh sinh diệt", "tánh vô thường", "tánh khổ", "tánh vô ngã" thay vì mong muốn có tâm từ, vì tâm từ lúc đó chỉ là tướng do tưởng sinh.
🌸🌸🌸
- Si luôn có mặt trong tham và sân, khi con tinh tấn chánh niệm tỉnh giác thì tham sân đoạn giảm, tức si cũng đoạn giảm theo.
🌸🌸🌸
- Thì con đã học được tâm sân có lên có xuống rồi đó, nhưng còn nữa cứ nhìn như nó đang là thôi thì con sẽ thấy.
🌸🌸🌸
- Con chỉ cần thận trọng, chú tâm, quan sát hoặc sáng suốt, định tĩnh, trong lành thì tham sân si gì cũng tự diệt.
🌸🌸🌸
- Nếu con chưa thể tinh tấn chánh niệm tỉnh giác, thậm chí thận trọng chú tâm quan sát cũng không được do tạp niệm thì nên sử dụng phương tiện tụng Kinh, niệm Phật, ngồi Thiền v.v... Nếu do tâm sân nhiều thì niệm tâm Từ. Nếu do tham ái nhiều thì niệm bất tịnh. Nếu do dính mắc quá khứ, hiện tại, tương lai thì niệm sự chết.
🌸🌸🌸
- Khi sân nổi lên liền biết sân đang khởi, khi tâm hết sân liền biết sân đang diệt, đó chính là quán tâm, vì chủ yếu thấy được đâu là nơi khổ sinh, đâu là nơi khổ diệt thôi, còn tâm sân đó có bao nhiêu sát-na sinh diệt là chuyện của nó bận tâm làm gì!
🌸🌸🌸
- Trọn vẹn là toàn tâm toàn ý với thực tại đang là, thí dụ khi con quan sát một con rắn bò vào nhà, nếu con lơ là thì nó sẽ lẩn trốn đâu đó con khó mà tìm được. Cũng vậy, khi tâm sân khởi lên, nếu con không trọn vẹn thấy sự sinh diệt của nó thì nó trở nên nguy hiểm. Trong thí dụ của con, nhiều khi càng can thiệp việc càng rắc rối hơn, tuy bề ngoài có vẻ như ổn.
🌸🌸🌸
- Hãy trọn vẹn lắng nghe cảm xúc của con là chính.
🌸🌸🌸
- Con chỉ cần thận trọng, chú tâm, quan sát hoặc sáng suốt, định tĩnh, trong lành thì tham sân si gì cũng tự diệt.
🌸🌸🌸
- Hãy trọn vẹn lắng nghe cảm xúc của con là chính.
🌸🌸🌸
- Dù là trong thực tế đời sồng hay trong đạo thì nguyên lý vận hành của pháp vẫn không khác. Trong đời sống vì lợi ích cho mình hay để tránh bị người khác hại nên phải dằn cơn giận, nhưng bản ngã vẫn còn nguyên. Còn trong đạo thì cần soi sáng để thấy rõ cơn giận đó từ đâu sinh khởi, có tác hại gì, hậu quả ra sao v.v... thì cơn giận sẽ tự diệt mà không cần dồn nén hay thay thế.
- Nhưng khi cố diệt sân theo cách dồn nén nó vào tiềm thức bằng một pháp đối trị, thì chỉ thay sân bằng pháp hữu vi hữu ngã khác chứ không phải đã thông suốt được sự sinh diệt của nó, vì vậy một ngày kia khi có điều kiện nó sẽ xuất hiện mạnh hơn. Thà phải mất nhiều lần để minh sát, soi sáng nó nhưng khi đã quán triệt được nó thì nó không bao giờ sinh lại nữa.
Vấn đề là con đã thực thấy (minh sát) sân chưa hay chỉ mới biết sân qua khái niệm của lý trí. Khi con thấy sân một cách trọn vẹn (đúng mức) thì con sẽ phát hiện sân tự diệt dễ dàng hơn khi con cố dùng ý chí của bản ngã để tiêu diệt nó.
Con đã làm rất đúng. Chỉ cần quay về lắng nghe, cảm nhận, soi sáng lại cảm xúc hoặc thái độ tâm từ khi nó phát sinh cho đến khi nó tự diệt là được, không cố loại bỏ cũng không cần giữ lại. Đôi lúc nhờ họ nói xúc phạm mà con mới thấy rõ chính mình hơn. Có thấy rõ chính mình mới biết đâu là khổ, đâu là nhân sinh khổ, đâu là giác ngộ giải thoát.
Chúc mọi người thực hành đạt thành tựu. Từ tâm sân, sẽ có kinh nghiệm quan sát tâm tham và nhiều tâm khác. Nhưng bản chất chúng đều là ảo không thực. Nếu thực sẽ không có Phật.
Thầy Viên Minh
www.trungtamhotong.org
Nhận xét
Đăng nhận xét