Bản ngã’ không là gì ngoài 'của tôi' và 'những thứ của tôi' được tích luỹ lại - nhà của tôi, xe hơi của tôi, danh giá của tôi, tôn giáo của tôi, kinh sách của tôi, tính cách của tôi, đạo đức của tôi, gia đình tôi, gia sản kế thừa của tôi, truyền thống của tôi. Mọi 'của tôi' này, mọi 'thứ của tôi' này, liên tục được tích luỹ lại: chúng trở thành được kết tinh thành ‘bản ngã’.

Nước Ngụy, có người họ Ngô, Ngô Đông Môn, đã không đau buồn khi con trai mình chết.

Vợ ông ấy nói với ông ấy: "Không ai trên thế gian yêu con trai mình như ông đã yêu nó, sao ông không đau buồn nay nó mất?"

Ông ấy trả lời: "Hồi ta không có con trai, ta đã không đau buồn. Nay nó mất rồi thì như hồi ta chưa có nó. Sao ta phải đau buồn về nó?"

Osho bình giảng:

‘Chân lí tôn giáo nền tảng nhất’ là ở chỗ: con người ngủ - không phải ngủ vật lí, mà ngủ siêu hình; không phải là ngủ khi nhìn bên ngoài, mà sâu bên dưới. Con người sống trong giấc ngủ say. Con người làm việc, con người di chuyển, con người nghĩ, con người tưởng tượng, con người mơ, nhưng giấc ngủ tiếp tục như nền tảng cơ sở cho cuộc sống của người đó. Hiếm có khoảnh khắc mà bạn cảm thấy thực sự tỉnh thức, rất hiếm; chúng có thể được đếm trên đầu ngón tay. Nếu trong cuộc đời bẩy mươi năm mà bạn chỉ có bẩy khoảnh khắc của thức tỉnh, thì điều đó nữa cũng sẽ là quá nhiều.

Con người sống như robot: hiệu quả một cách máy móc, nhưng không có ‘nhận biết’. Do đó mới có toàn thể vấn đề! Có nhiều vấn đề thế mà con người phải đối diện, nhưng chúng toàn là ‘sản phẩm phụ’ của giấc ngủ của người đó.

Cho nên điều đầu tiên cần được hiểu là điều ‘giấc ngủ bao gồm cái gì’ - vì Thiền là nỗ lực để trở nên tỉnh táo và thức tỉnh. Mọi tôn giáo không là gì ngoài điều đó: nỗ lực để trở nên có ý thức hơn, nỗ lực để trở nên nhận biết hơn, nỗ lực để đem tới nhiều tỉnh táo hơn, nhiều chăm chú hơn cho cuộc sống của bạn.

Mọi tôn giáo của thế giới, theo cách này hay cách khác, đều nhấn mạnh rằng ‘việc ngủ này’ chủ yếu là do ‘sự đồng nhất sâu’ hay ‘sự gắn bó’ (với đồ vật, hay thế giới bên ngoài).

* ‘Cuộc sống của con người’ có 02 tầng cho nó:

- Một tầng là: tầng của ‘điều bản chất’, và

- Tầng kia là: tầng của ‘điều ngẫu nhiên’.

‘Cái bản chất’ không bao giờ sinh, không bao giờ diệt. ‘Cái ngẫu nhiên’ được sinh ra, sống và chết đi. ‘Điều bản chất’ là vĩnh hằng, vô thời gian; ‘điều ngẫu nhiên’ chỉ là ngẫu nhiên. Chúng ta trở nên quá bị gắn bó với ‘điều ngẫu nhiên’ và chúng ta có xu hướng quên đi ‘điều bản chất’.

Con người trở thành quá bị gắn bó với tiền - tiền là ‘ngẫu nhiên’. Nó chẳng liên quan gì tới ‘cuộc sống bản chất’. Con người trở nên quá bị gắn bó với nhà của mình hay xe hơi của mình, hay với vợ mình, hay với chồng mình, với con cái, với họ hàng. Họ hàng là ‘ngẫu nhiên’; nó chẳng có gì ‘bản chất’ trong điều đó. Và trong thế kỉ này, thế kỉ hai mươi, vấn đề này đã trở thành quá sâu.

Có những người gọi thế kỉ hai mươi là 'thế kỉ ngẫu nhiên' - họ là đúng. 

Mọi người đang sống ‘quá bị đồng nhất’ với ‘điều không bản chất’: tiền, quyền, danh, kính trọng. Bạn sẽ phải bỏ tất cả những cái đó lại sau khi bạn đi. Ngay cả một Alexander Đại Đế cũng phải ra đi với bàn tay trống rỗng.

Thế kỉ hai mươi là ‘ngẫu nhiên nhất’. Dần dần, con người đã trở nên quá bị gắn bó với 'của tôi' và 'những thứ của tôi' - với đồ sở hữu.

Và con người đã mất hoàn toàn ‘dấu vết của bản thể mình’. Con người đã hoàn toàn mất dấu vết về 'tôi' (Tôi là ai…?). Mà cái 'của tôi' đã trở thành quan trọng hơn. Khi mà cái 'của tôi' trở thành quan trọng hơn, thế thì bạn đang bị gắn bó với ‘điều ngẫu nhiên’. 

Còn khi mà cái 'tôi' quan trọng hơn và cái 'của tôi' chỉ là kẻ hầu, thế thì bạn là người chủ, thế thì bạn không là nô lệ - thế thì bạn sống theo cách khác toàn bộ.

Đó là điều Thiền nhân gọi là ‘khuôn mặt nguyên thuỷ của con người’, nơi cái 'tôi' thuần khiết tồn tại. Cái 'tôi' này không liên quan gì tới ‘bản ngã’. ‘Bản ngã’ không là gì ngoài ‘trung tâm của mọi sở hữu không có tính bản chất mà bạn có’. ‘Bản ngã’ không là gì ngoài 'của tôi' và 'những thứ của tôi' được tích luỹ lại - nhà của tôi, xe hơi của tôi, danh giá của tôi, tôn giáo của tôi, kinh sách của tôi, tính cách của tôi, đạo đức của tôi, gia đình tôi, gia sản kế thừa của tôi, truyền thống của tôi. Mọi 'của tôi' này, mọi 'thứ của tôi' này, liên tục được tích luỹ lại: chúng trở thành được kết tinh thành ‘bản ngã’.

Khi tôi dùng từ 'tôi' này, tôi dùng nó theo nghĩa tuyệt đối ‘phi bản ngã’. Từ 'tôi' này ngụ ý về ‘bản thể’ bạn.

Thiền nhân nói: Hãy tìm ra ‘bộ mặt của ông’, bộ mặt mà ông có trước khi ông được sinh ra; tìm ra bộ mặt đó mà ông sẽ lại có nó khi ông chết. Giữa khoảng ‘sinh’ và ‘tử’ này, bất kì cái gì bạn nghĩ là ‘bộ mặt của bạn’ thì đều là ‘ngẫu nhiên’. Bạn đã ‘thấy nó trong gương’; bạn đã ‘không cảm thấy nó từ bên trong’ - bạn đã ‘tìm nó ở bên ngoài’. Bạn có biết ‘khuôn mặt nguyên thuỷ của bạn’ không? 

Bạn chỉ biết bộ mặt mà gương biểu lộ ra cho bạn. Và mọi mối quan hệ của chúng ta chỉ là những tấm gương.

Chồng nói với vợ: "Em đẹp!" và cô ấy bắt đầu nghĩ cô ấy đẹp. Ai đó tới, làm vững chắc thêm cho bạn, nói: "Anh rất khôn ngoan, thông minh, một thiên tài!" và bạn bắt đầu tin vào điều đó. Hay ai đó kết án bạn, ghét bạn, giận bạn. Bạn không chấp nhận điều người đó nói, nhưng dầu vậy, sâu bên dưới trong vô thức nó vẫn cứ tích luỹ lại. Do đó mới có sự mơ hồ của con người.

Ai đó nói bạn đẹp, ai đó khác nói bạn xấu - bây giờ phải làm gì? Tấm gương này nói bạn khôn ngoan, người khác nói bạn là ngu ngốc - bây giờ phải làm gì? Và bạn lệ thuộc vào các tấm gương, và cả hai đều là gương. Bạn có thể không thích cái gương nói rằng bạn là ngu ngốc, nhưng nó đã nói vậy, nó đã làm việc của nó. Bạn có thể kìm nén nó, bạn có thể chẳng bao giờ đem nó lên tới bề mặt ý thức của bạn, nhưng sâu bên dưới, nó sẽ vẫn còn đó bên trong bạn rằng: đã có một tấm gương nói rằng bạn là đồ ngốc.

Bạn tin cậy vào các tấm gương - thế thì bạn trở nên ‘bị chia chẻ’ vì có nhiều gương thế. Và từng gương đều có ‘sự đầu tư riêng’ của nó. Ai đó gọi bạn là khôn ngoan sao? chẳng phải vì bạn khôn ngoan đâu - người đó có sự đầu tư riêng của người đó. Ai đó gọi bạn là ngu ngốc, không phải vì bạn là ngu ngốc - người đó có sự đầu tư riêng của người đó. Chúng đơn giản chỉ ra ‘cái thích’ và ‘không thích’ của họ; chúng ‘không khẳng định cái gì về bạn’.

Chúng có thể khẳng định cái gì đó ‘về bản thân họ’, có thể, nhưng họ không nói gì ‘về bạn’ cả - vì không gương nào có thể chỉ cho bạn rằng ‘bạn là ai’.

Gương chỉ có thể chỉ cho bạn ‘vẻ bề ngoài’ của bạn, ‘làn da’ của bạn. ‘Bạn’ không phải là ‘làn da’ của bạn: ‘bạn’ là rất sâu. ‘Bạn’ không phải là ‘thân thể bạn’. Ngày này thân thể là trẻ; ngày khác nó trở thành già. Ngày này nó là đẹp, mạnh khoẻ; ngày khác nó trở thành què quặt và tê liệt. Ngày này bạn đã đập rộn ràng cùng cuộc sống; ngày khác cuộc sống đã tiêu tan dần khỏi bạn. Nhưng ‘bạn’ không phải là ‘ngoại vi của bạn’! ‘Bạn’ là ‘trung tâm của bạn’.

‘Người ngẫu nhiên’ sống ở ‘ngoại vi’. ‘Người bản chất’ vẫn còn ‘được định tâm’ ở trung tâm. Đây là toàn thể nỗ lực!

~ Osho🦋

Sét đánh bất thần.

Được gửi từ iPhone của tôi