𝟭𝟬𝟭 𝗟𝗼̛̀𝗶 𝗱𝗮̣𝘆 𝘃𝘂̛𝗼̛̣𝘁 𝘁𝗵𝗼̛̀𝗶 𝗴𝗶𝗮𝗻 𝗰𝘂̉𝗮 𝗻𝗴𝗮̀𝗶 𝗔𝗝𝗔𝗛𝗡 𝗖𝗛𝗔𝗛

𝟭𝟬𝟭 𝗟𝗼̛̀𝗶 𝗱𝗮̣𝘆 𝘃𝘂̛𝗼̛̣𝘁 𝘁𝗵𝗼̛̀𝗶 𝗴𝗶𝗮𝗻 𝗰𝘂̉𝗮 𝗻𝗴𝗮̀𝗶 𝗔𝗝𝗔𝗛𝗡 𝗖𝗛𝗔𝗛

1. Nếu sự chết nằm bên trong bạn, thì bạn đi đâu để lẩn tránh nó đây? Dẫu bạn có sợ hay không, bạn cũng phải chết. Không có nơi nào có thể trốn tránh sự chết cả.

2. Giáo Pháp nếu không sống trong hiện tại, thì không phải là Chánh Pháp.

3. Cũng như sự ửng đỏ trên bầu trời cho biết mặt trời sắp mọc, Chánh Kiến là điềm báo trước những trạng thái toàn thiện.

4. Ajahn Chah xem đức hạnh như là sự bảo vệ vĩ đại của tâm và khuyên khích mọi người nghiêm trì giới luật nếu họ thành tâm mong cầu một đời sống khôn ngoan và hạnh phúc.

5. Sự nhẫn nại là pháp tu tối thượng để giải thoát tâm khỏi những bất thiện.

6. Thoát khổ không phải bằng cách trốn chạy nó, chìm đắm trong nó, hay cắn rang chịu đựng nó, không phải vậy, nhẫn nại là bình thản giữa sự khó khan, thật sự hiểu biết và suy ngẫm về cái kinh nghiệm khổ, hiểu biết nguyên nhân của sự khổ và buông bỏ chúng.

7. Tất cả ai thành khẩn trong việc tu hành nên chuẩn bị tinh thần để chịu đựng rất nhiều chướng ngại và khảo nghiệm. Tâm bị buộc phải đi ngược lại những thói quen cũ, cho nên lẽ tất nhiên nó sẽ vật vã, đấm đá lung tung.

8. Con người thời nay nghiên cứu học hỏi, tìm kiếm điều thiện ác, nhưng họ chẳng biết gì về cái vượt lên trên sự thiện ác.

9. Sự tu hành của chúng ta chỉ là để nhìn thấy cái Tâm Nguyên Thủy.

10. Khi cả ba pháp: Giới, định, tuệ đều được phát triển, chúng ta gọi sự tu hành này là Bát Chánh Đạo, là con đường duy nhất để thoát khổ, bát chánh đạo là pháp môn tối thượng bởi vì, nếu được thực hành đúng đắn, nó sẽ dẫn đến Niết Bàn, đến sự bình an rốt ráo.

11. Vị thầy chỉ có thể trình bày Đạo pháp. Cho nên chúng ta có tầm Đạo bang sự tu hành, và có đạt được kết quả hay không, tùy thuộc hoàn toàn vào mỗi chúng ta.

12.  Tâm được điều phục sẽ mang đến chân hạnh phúc, vì thế hãy điều phục tâm cho tốt để đạt được những lợi ích cao nhất.

13.  Nếu chúng ta nhận biết một tư tưởng khi nó vừa xuất hiện, và cứ kiên trì quay lại với đối tượng thiền hành của mình, thì dẫn dần đầu óc sẽ trở nên yên lặng. Khi đầu óc đã bình an và tập trung, đừng cột nó vào hơi thở nữa.

14.  Cả 3 điều giới định tuệ tương quan mật thiết đến độ hành giả không thể chỉ tập trung vào một khía cạnh để giải thoát được.

15.  Giá trị của Phật Pháp không nằm trong sách vở. Sách vở chỉ là ngoại hình của Phật Pháp. Chúng không phải là sự chứng ngộ Phật Pháp mà một người đạt được qua sự tu hành.

16. Sự tu hành thật xảy ra khi tâm tiếp xúc với các đối tượng của sáu giác quan tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

17. Khi hạnh phúc và đau khổ phát sinh, chúng ta biết sử dụng Phật Pháp để thoát khỏi chúng. Đây là cốt tủy của việc tu hành.

18. Khi người ta chỉ ra khuyết điểm của chúng ta, chúng ta nên cảm thấy biết ơn và cố gắng cải thiện chính mình. Đây là cách tu hành của kẻ trí.

19. Kẻ trí không tin ngay, họ lắng nghe với một đầu óc cởi mở và rồi xem xét chân lý của sự việc trước khi quyết định tiếp nhận hay bác bỏ nó.

20.  Là một tăng sĩ mà không tu hành sẽ chẳng có ý nghĩa gì.Nếu bạn thật sự hiểu biết Phật Pháp, thì bất kể bạn đang làm nghề gì hay giữ chức vụ gì trong xã hội, bạn vẫn có thể tu hành trong từng giây phút.

21.  Nếu bạn không nhìn thấy cái giá của một điều gì đó, bạn không thể nhìn thấy sự lợi ích của việc buông  bỏ nó. Sự tu hành của bạn sẽ không có kết quả.

22.  Nếu chúng ta tu hành cho đến khi chúng ta thấy rõ bản chất của sự việc, chúng ta sẽ không dính dáng tới những điều có hại.

23.  Buông bỏ điều ác, lớn và nhỏ, từ thân, khẩu, ý. Đây là giáo lý của Phật.

24. Nếu bạn biết cách nhìn vào chính mình, bạn sẽ biết phân biệt giữa điều thiện và điều ác, cái lợi và cái hại, đức hạnh và nết xấu.

25. Bất kể đó là gì, bất kể điều gì đó là đúng hay sai, đừng bám chặt một cách mù quáng vào đó. Chỉ việc nhận biết nó và rồi buông bỏ nó.

26. Khi không còn điều ác, tâm không còn chỗ cho bất kỳ sự lo lắng nào. Khi không còn lo lắng, tâm sẽ tĩnh lặng. Tâm tĩnh lặng là tâm thanh tịnh, không còn một tư tưởng oán giận nào nữa.

27.  Nếu bạn có trí tuệ, ở bất cứ nơi nào, bạn cũng đều cảm thấy tự tại. Nếu bạn không có trí tuệ thì ngay cả những điều tốt đẹp cũng trở thành xấu.

28.  Lục căn có thể mang đến cho chúng ta hạnh phúc và mê đắm nhưng chúng cũng có thể dẫn tới sự hiểu biết và trí tuệ.

29. Đau khổ la chân lý đầu tiên của Tứ Diệu Đế. Tứ diệu đế bao gồm chân lý về sự khổ, chân lý về nguyên nhân của sự khổ, chân lý về sự diệt khổ, và chân lý về con đường để diệt khổ. Đừng xem đau khổ là một điều gì ghê tởm, xấu xa. Trốn tránh khổ đau là không tu hành theo chánh Pháp.

30.  Lúc ăn, lúc nói hay khi làm bất cứ việc gì, hãy luôn xem xét lại chính mình. Bạn có thể muốn sống thoải mái, ăn ngon mặc sạch, nhưng chúng ta tới đây để làm gì? Nếu chúng ta thường xuyên suy ngẫm về điều này, chúng ta sẽ luôn lưu ý chúng ta sẽ không quên, sẽ luôn cảnh giác.

31.  Bạn có bao giờ thấy một cái lò gạch chưa? Người ta đốt lửa cách cái lò khoảng một thước. Nếu chúng ta làm lò gạch đúng cách, tất cả hơi nóng sẽ đi vào trong lò, và công việc sẽ hoàn tất nhanh chóng. Cùng thế ấy, tất cả mọi cảm xúc của chúng ta cần được kéo vào bên trong để được chuyển thành chánh kiến. Lúc nhìn, lúc nghe, lúc ngửi, lúc nếm – tâm kéo tất cả vào trong. Những cảm xúc này có thể dẫn đến sự phát sinh trí tuệ.

32.  Nếu bạn không biết chắc, thì đừng nói, đừng làm điều đó, đừng buông lung.

33.  Bất kỳ tôi đi đến đâu, bất kỳ những người khác làm gì, tôi không dính chấp tới. Tôi chỉ chú tâm vào việc tu hành. Bởi vì tôi quan tâm tới chính mình. Tôi quan tâm tới sự tu hành.

34. Đây là những gì tôi bảo các chư tăng: Đừng bỏ những sự tu hành căn bản của các bạn: ăn ít, nói ít, ngủ ít, kiềm thúc, điềm tĩnh, và tách biệt; kinh hành và ngồi thiền đều đặn; họp mặt thường xuyên vào những ngày giờ nhất định. Hãy nỗ lực thực thi những điều này.

35.  Một người thành tâm không bao giờ lơ là việc kinh hành và ngồi thiền, không bao giờ ngưng nghỉ trong việc duy trì chánh niệm và sự điềm tĩnh.

36. Chánh niệm là con đường dẫn đến sự sống vĩnh hằng. Có chánh niệm là có sự tỉnh giác liên tục. Một người luôn tỉnh giác là người tu hành đúng cách. Đây là bổn phận của chúng ta.

37.  Tại sao tôi sinh ra ? tôi có thể mang theo với mình những gì? Hãy tự hỏi mình như thế từ sang tới tối, nếu bạn làm thế, bạn sẽ sang suốt hơn, khôn ngoan hơn. Nếu không, bạn sẽ mãi mê mờ.

38.  Nếu chúng ta không có trí tuệ, mọi thứ xung quanh chúng ta đều sẽ là nguồn gốc của sự khổ. Nếu chúng ta khôn ngoan, những thứ này sẽ mang chúng ta ra khỏi khổ đau.

39.  Đây là những thứ mà chúng ta nên suy ngẫm khi chúng ta vẫn còn nhuệ khí. Chúng ta nên tu hành khi còn trẻ. Nếu bạn muốn làm phước báu, hãy làm nhanh lên. Đừng để việc đó cho những người già. Đa số người đợi cho đến khi già nua rồi mới tìm tới tu viện để tu hành. Đàn ông và đàn bà cũng nói như nhau: “ Để đến già đã” Tôi không biết sao họ có thể nói như thế. Một người già có được bao nhiêu sức lực và nhuệ khí? Cứ thử để họ chạy đua với một người trẻ và nhìn thấy sự khác biệt lớn chừng nào. Họ đợi đến già cứ như thể họ không bao giờ chết.  Khi đến tuổi năm mươi hay sáu mươi, rồi thì “ Bà nôi ơi! Chúng ta cùng đi chùa nhé!” “ Con đi đi, tai bà nghe không rõ nữa” Hiểu ý tôi không? Khi đã lãng tai, thì bà nghe thứ gì đây? “ Chịu thôi” chỉ chơi với mấy bụi dâu mà thôi. Cuối cùng khi tai hét nghe được, bà đi chùa. Chẳng còn hy vọng gì nữa. Bà lắng nghe buổi thuyết pháp nhưng chẳng hiểu họ nói gì. Người ta đợi đến khi hơi tàn, sức kiệt rồi mới nghĩ đến chuyện tu hành.

40.  Đức Phật nói: “ Bất cứ thứ gì bạn có, đừng có nó” Hãy để nó ở đó, nhưng đừng làm cho nó trở thành của bạn.

41.  Đây là điều mà chúng ta phải tự làm cho mình. Đức Phật chỉ có thể cho chúng ta phương pháp để phát triển trí tuệ. Vậy thì tại sao sau khi nghe pháp, chúng ta vẫn không thể liễu ngộ chân lý? Đó là bởi vì có một tấm màng ngăn che nó. Bạn có thể nói rằng chúng ta bị chìm đắm. Chìm đắm trong dục lạc. Chìm đắm trong vòng sinh tử. Dục vọng nảy sinh theo thanh sắc, mùi vị, cảm xúc, và tư tưởng. Đồng hóa với những thứ này, tâm bám chặt và bị kẹt vào dục lạc.

42. Trong mỗi giây khắc, bạn đều đứng ở một ngã rẽ giữa con đường thế gian và con đường Đạo. Bạn chọn con đường nào? Bạn có sự chọn lựa. Nếu bạn được giải thoát, thời điểm là ở đây

43.  Mọi thứ đều có hai mặt và bạn phải nhìn thấy cả hai. Rồi khi hạnh phúc đến, bạn không chìm đắm trong đó, khi đau khổ phát sinh, bạn cũng không chìm đắm.

44.  Bạn phải thật sự nhìn thấy giá trị của sự xả bỏ những ham muốn của mình trước khi bạn có thể thật sự tu hành; chỉ khi đó mới có sự tu hành chân chính.

45. Bạn trở nên chán ngấy với những cái không thích và những cái thích của bạn, với sự đau khổ và sung sướng của bạn.

46. Món quà chánh pháp này… sẽ chỉ cho bạn con đường dẫn đến sự bình an nội tâm. Thân của bạn có thể rối rắm, nhưng tâm sẽ không. Người thế gian có thể rối rắm, nhưng bạn sẽ không, bởi vì tâm đã nhìn thấy.

47.  Chánh pháp là gì? Chánh Pháp là thứ có thể cắt xuyên qua những vấn đề và chướng ngại của chúng ta, giảm thiểu chúng dần cho đến không còn gì nữa.

48. Chỉ có trí tuệ mới giải quyết được vấn đề, và để có trí tuệ, chúng ta phải phát triển và huấn luyện tâm.

49. Tâm không có một tự ngã hay thực chất. Nó không có hình dáng. Nó chỉ kinh nghiệm những động thái của tâm mà thôi. Nếu chúng ta dạy cái tâm này có Chánh Kiến, nó sẽ không có vấn đề gì cả, nó sẽ an ổn.

50.  Điềm tĩnh, tự chủ đây là giới hạnh. Tâm an trụ vững vàng là định. Hiểu biết rõ rang những gì chúng ta đang làm là trí tuệ. Tu hành chỉ là giới, định, tuệ, hay nói cách khác, là Đạo, không có con đường nào khác.

51. Chánh niệm là sự sống. Mỗi khi chúng ta không chánh niệm, khi chúng ta buông lung, chúng ta sống mà như chết. Nếu chúng ta không có chánh niệm, lời nói và hành động của chúng ta không có ý nghĩa. Chánh niệm là nguyên nhân phát sinh sự nhận biết chính mình và trí tuệ.

52. Tâm thanh tịnh khiến cho giới hạnh thuần khiết hơn. Giới hạnh thuần khiết sẽ phát triển định lực. Định lực vững vàng giúp phát sinh trí tuệ. Cuối cùng thì Đạo hợp nhất và hoạt động không ngừng.

53.  Đức hạnh có công dụng của nó, thiền định cũng có công dụng của nó, và trí tuệ cũng thế. Những yếu tố này giống như một vòng tròn. Chúng ta có thể nhìn thấy chúng bên trong cái tâm bình an. Khi tâm bình an, tâm có sự điềm tĩnh và chế ngự nhờ vào trí tuệ và thiền định. Tâm càng điềm tĩnh càng trở nên thanh tịnh. Tâm thanh tịnh khiến giới hạnh của chúng ta thuần khiết hơn. Giới hạnh thuần khiết sẽ giúp phát triển định lực. Định lực càng vững vàng giúp cho trí tuệ phát sinh. Giới, định, tuệ tương quan mật thiết với nhau.

54.  Ăn ít, ngủ ít, nói ít. Không làm theo ý muốn của mình. Không buông thả trong tư tưởng của mình. Ngừng tất cả sự tuân thủ mù quáng này. Bạn phải luôn đi ngược dòng vô minh. Đây gọi là kỷ luật.

55.  Nếu chúng ta hiểu biết sai lạc, thì dầu có sống ở nơi thâm sơn cùng cốc, đời sống của chúng ta cũng vẫn rối rắm, phiền não. Tâm chỉ có thể bình an khi có Chánh Kiến.

56. Phiền não là phiền não, tâm là tâm. Mỗi khi chúng ta xả bỏ và tách rời để chỉ còn lại những thứ này, thì lúc đó chúng chỉ là những vật thể khách quan đối với chúng ta.

57. Xả bỏ là sự tu hành rốt ráo của Phật giáo. Đừng mang theo một thứ gì. Tách rời tất cả. Nếu bạn nhìn thấy điều thiện, xả bỏ nó. Nếu bạn nhìn thấy điều ác, xả bỏ nó.

58.  Đừng nghĩ rằng bạn chỉ thiền khi ngồi hay khi đi. Mọi thứ và mọi nơi đều là sự tu hành của chúng ta. Sự nhận biết luôn ở đó. Sự chánh niệm luôn hiện diện.

59. Nếu chúng ta hiểu biết và thấy rõ bản chất của thân tâm mình,mọi nghi vấn về những người khác sẽ tan biến. Đây là bởi vì thân và tâm của mọi người đều như nhau.

60. Chúng ta có thể hiểu biết thất giác chi qua sách vở, nhưng chúng ta chưa nhìn thấy thất giác chi thật sự. Thất giác chi thật sự nảy sinh trong tâm.

61. Đức Phật dạy chúng ta quán tưởng mọi tư tưởng và cảm xúc phát sinh trong tâm. Hãy dung cái thực tại của tâm thiên nhiên này làm giáo lý của chúng ta. Chúng ta nương tựa vào cái thực tại này.

62. Chúng ta phải luôn phát huy trí tuệ thường xuyên qua pháp môn thiền minh sát. Đây có nghĩa là bất cứ cái gì khởi sinh trong tâm đều có thể là đối tượng của chánh niệm và sự hiểu biết rõ ràng. Nhưng chúng ta phải nhìn thấy nó là vô thường, khổ, và vô ngã.

63. Sự nhàm chán mà Đức Phật nói nó là thứ nhàm chán không có sự oán hận. Nó phát sinh khi hành giả nhìn thấy mọi thứ đều vô thường. Khi cảm giác thoải mái phát sinh trong tâm, chúng ta biết rằng nó không bền vững.

64. Chúng ta thấy rằng không có gì đáng để ao ước. Dầu sự việc đó là điều chúng ta thích hay không thích, nó cũng không quan trọng. Chúng ta không đồng hóa mình với chúng hay cho chúng một giá trị đặc biệt nào.

65. Chúng ta đau khổ là do chính chúng ta. Chúng ta đau khổ vì chúng ta gán cho sự việc những giá trị khác nhau.

66. Bất kể chúng ta khảo sát những hiện tượng vật lý hay tâm lý, tâm hay những yếu tố tâm lý, chỉ khi nào chúng ta xem sự thoát khổ là mục đích rốt ráo của mình, chúng ta mới thật sự đi đúng đường.

67. Tâm không thuộc về bất cứ người nào. Tâm này tự do, chiếu diệu, và không vướng mắc với bất cứ vấn đề gì. Lý do mà vấn đề phát sinh là bởi tâm bị lường gạt bởi các pháp hữu vi, bị lừa gạt bởi chính hiểu biết sai lạc này về tự ngã.

68. Chúng ta có thể đi khắp nơi nghiên cứu kinh điển về những yếu tố tâm lý của tâm, nhưng sự hiểu biết tri thức đó không giúp gì cho việc đoạn trừ tham sân si.

69. Trên lý thuyết, đức hạnh đi trước, rồi đến thiền định, và rồi trí tuệ, nhưng khi xem xét kỹ, tôi thấy rằng trí tuệ mới thật là nền tảng vững chắc cho mọi khía cạnh khác trong sự tu hành.

70. Nếu các yếu tố của bát chánh đạo lỏng lẻo và yếu đuối, phiền não sẽ chiếm hữu tâm bạn. Nếu bát chánh đạo vững vàng và dõng mãnh, nó sẽ chế ngự và tiêu diệt mọi phiền não.

71.  Khi nhìn thấy một phụ nữ quyến rũ, hãy hình dung cô ấy như một xác chết biết đi, thân thể thối rữa và bốc mùi nồng nặc. Hãy nhìn mọi người như thế. Đừng để họ đến quá gần, đừng để sự say đắm lưu lại trong tâm bạn.

72. Đức hạnh và giới luật rất cần thiết, bởi nếu thân khẩu ý của chúng ta không thanh tịnh, chúng ta sẽ không bao giờ có thể đứng vững trên hai chân của mình. Thiền định mà không có đức hạnh là bỏ đi phần quan trọng trong Đạo.

73. Khi tâm kinh nghiệm một cảm thọ và nắm giữ nó, công việc của cái biết là dạy cho nó. Phân tích xem cái cảm thọ này là tốt hay xấu. Giải thích với tâm cách làm việc của nhân quả.

74. Hãy quyết tâm ngăn trở sự ham muốn của tâm. Thách thức nó đến cùng, cho đến khi sự giảng dạy thâm nhập vào tâm. Đó là cách bạn huấn luyện tâm.

75. Tâm vượt lên trên thiện ác là tâm đã được giải thoát. Đây là con đường của một bậc minh triết an nhiên tự tại.

76. Con đường của Đức Phật không có sinh và diệt, không có cao và thấp, không có hạnh phúc và đau khổ. Không có thiện ác. Đây là con đường trực chỉ. Đây là con đường sự bình an và tĩnh lặng, xa lìa sự khoái lạc và đau khổ, hạnh phúc và phiền não.

77. Những phiền não trong tâm sẽ bị chế ngự nếu bạn đối phó với chúng đúng cách: là một người từ bỏ, một người tiết kiệm lời nói, một người thiểu dục tri túc, và là người buông bỏ mọi quan điểm và ý kiến phát sinh từ sự tự mãn và kiêu hãnh. Và rồi bạn sẽ có thể nhẫn nại lắng nghe một người khác, dầu những gì họ nói là sai. Bạn sẽ có thể nhẫn nại lắng nghe một người khác khi họ nói đúng.

78. Khi chúng ta hiểu thực chất của lục trần, và tâm đã nhìn thấy rõ rang, mọi thứ mà chúng ta cảm nhận, tât cả mọi thứ, đều mang 3 tính chất của thế gian, đó là vô thường, bất toại nguyện và vô ngã.

79.  Thấu suốt tính chất vô thường tức là không cho phép mình đau khổ. Đây là sự khảo sát với trí tuệ.

80. Cố đừng suy nghĩ quá nhiều. Nếu bạn phải nghĩ, thì suy nghĩ với sự tỉnh giác Hãy làm cho tâm mình bình an trước. Nơi nào có sự hiểu biết, nơi đó không cần có sự suy nghĩ. Sự tỉnh giác sẽ thay thế vao đó, trí tuệ phát sinh.

81. Chúng ta chinh phục chính mình, không phải người khác. Chúng ta chiến đầu, nhưng chỉ chiến đấu với những phiền não của mình. Nếu có sự tham lam, chúng ta chống lại nó; nếu có sự thù ghét, chúng ta chiến đấu với nó; nếu có sự si mệ, chúng ta cố gắng dứt bỏ nó.

82. Khi chúng ta khiêm tốn và buông bỏ những quan điểm của mình, thì dầu đoàn thể chúng ta có bao nhiêu người đi nữa, chúng ta cũng đều đến với nhau trong Phật Pháp Tăng.

83. Chỉ chú tâm vào hơi thở ra vào. Tập trung toàn bộ ý thức của bạn vào hơi thở. Và cứ làm bấy nhiêu thôi.

84. Tu hành kiên định là duy trì thái độ tu hành trong cả 4 oai nghi. Khi rời khỏi tư thế thiền ngồi, đừng nghĩ bạn đang rời khỏi thiền, Bạn chỉ thay đổi tư thế mà thôi.

85. Mọi thứ phát sinh trong tâm đều là những cảm thọ. Chúng đều tạm bợ, chúng sinh rồi khởi, tồn tại và tan biến. Chỉ bấy nhiêu thôi. Chúng không có tự ngã. Chúng không đáng để chúng ta nắm giữ và dính mắc.

86. Thân và tâm đều vô thường, khổ và vô ngã. Chúng chỉ là những tình trạng của thiên nhiên. Chúng phát sinh dựa vào những yếu tố hỗ trợ, tồn tại một thòi gian rồi tan biến.

87. Đừng chạy theo cảm xúc của bạn. Hãy huấn luyện chính mình. Trong sự tu hành, bạn cần phải đánh liều mạng sống của mình.

88. Con người không tin vào sự tu hành, Họ không dám thử. Họ sợ đói, sợ chết. Nếu bạn không thử, bạn sẽ không biết nó như thế nào.

89.  Tất cả chúng ta đã bị phỉnh gạt từ vô số kiếp rồi, cho nên để huấn luyện chính mình, sửa đổi chính mình, không phải là chuyện dễ. Nhưng dầu là khó, nó đáng làm lắm.

90. Sự giác ngộ vượt lên trên tiến trình tư duy. Và rồi, hành giả không còn bị phỉnh gạt bởi sự tư duy nữa.

91. Vô số những thay đổi xảy ra trong sự chuyển tiếp từ sinh đến tử cho chúng ta thấy Pháp, đó là, tất cả mọi thứ đều vô thường, đều hư hoại và tan rã đúng như bản chất tự nhiên của chúng.

92. Bạn để cái tốt ở đó, và bạn cũng để cái không tốt ở đó. Hãy để cái thích và không thích của bạn ở đó. Hãy đối xử với chúng như bạn đối xử với con rắn hổ mang. Đừng can thiệp vào.

93. Sự chứng ngộ sẽ dẫn đến mọi cảm giác thản nhiên đối với thế gian. Cảm giác đó phát sinh khi chúng ta thấy rằng không có gì đáng để ham muốn, chỉ có sự sinh và diệt mà thôi. Đây là lúc tâm đạt đến sự xả bỏ - xả bỏ tất cả đúng với bản chất của nó. 

94. Cả hạnh phúc và đau khổ đều không phải trạng thái bình an.Đức Phật dạy chúng ta xả bỏ cả hai thứ này.Đây là sự tu hành đúng. Đây là Trung Đạo.

95. Chúng ta biết cả hai trạng thái hạnh phúc và đau khổ, nhưng chúng ta không đồng hóa mình với chúng. Chúng ta chỉ ở lại với bình an: Sự bình an vượt lên trên cả hạnh phúc và đau khổ.

96. Đức hạnh là cha mẹ của Pháp. Lúc ban đầu, chúng ta phải có đức hạnh. Đức hạnh là sự bình an. Điều này có nghĩa là hành động và lời nói phải trong sạch. Khi chúng ta không làm sai, chúng ta không bị kích động. Khi chúng ta không kích động, sự bình an và điềm tĩnh phát sinh.

97.  Chúng ta đặt ra những quy ước, nhưng chúng ta không nên bị chúng đánh lừa, bởi vì chìm đắm trong những thứ này sẽ dẫn tới khổ đau. Những ai vượt lên trên những quy ước, sẽ vượt lên trên sự khổ đau.

98. Nơi nào không có điểm tự, không có thứ gì để nắm giữ, nơi đó có sự rỗng không, và Niết Bàn là sự rỗng không này.

99. Đức Phật nói: Các pháp hữu vi là vô thường với bản chất sinh và diệt. Sinh ra rồi, chúng đều phải diệt. Nhân duyên dừng nghỉ mới là chân hạnh phúc.

100. Không có cách nào có thể khắc phục được đau khổ tốt hơn là cách nhìn thấy: “ Đây không phải là tôi, đây không phải là của tôi” Đây là phương pháp tối thượng. Nếu không có sự tu hành, bạn sẽ không bao giờ hiểu, dầu bạn có đọc hết tam tạng kinh điển.

101. Nguyên nhân của tất cả những sự rối rắm này là tự ngã. Tự ngã chỉ là cái vỏ bên ngoài. Chúng ta lột bỏ lớp vỏ bên ngoài để có thể nhìn thấy cái cốt tủy, tức là cái siêu việt.

( Trích sách suối nguồn tâm linh"